Sowjetischer Ehrenfriedhof

Een dubbele metalen poort, gedecoreerd met een gecentreerde felrode ster. Het lijkt al enige tijd geleden dat de poort voor het laatst is geopend. Ze wordt aan de rechterzijde geflankeerd door een kleinere poort. De klink daarvan is voorzien van een hamer en een sikkel. Met behulp van de klink ontgrendel ik de kleine poort. 

Ik sta op het Sowjetischer Ehrenfriedhof in het Ilmpark in Weimar. Sowjetischer Ehrenfriedhof. Sovjet-Russische erebegraafplaats. Oorlog, en vooral dé oorlog, is nergens ver weg in Duitsland. Op een oppervlakte van nog geen hectare bevinden zich hier de graven van 597 in de Tweede Wereldoorlog omgekomen Sovjet-Russische soldaten.

Soberheid troef. Stenen grafkruisen zonder opsmuk, met daarin gegraveerd de namen en de geboorte- en overlijdensjaren van soms wel vijf of zes gesneuvelde soldaten. De graveur lijkt het Russisch niet machtig te zijn geweest: de ene keer begint de naamsvermelding met de voornaam, de andere keer met de achternaam. 

Een aantal grafkruisen wordt bekroond door een keramieken vredesduif. Initiatief van een school, lees ik later op internet. Vorig jaar ontwikkeld. Met goedkeuring van de Oberbürgermeister.

Centraal op de begraafplaats een monument. Ook hier weer die felrode ster. Verder een opschrift waarin ‘de helden’ in het Russisch eeuwige roem wordt toegewenst. 

Louter contrasten hier. Tussen de stilte, de fluitende vogels, de paradijselijke omgeving en de ellende van oorlog. Tussen de hoogwaardige, verfijnde kunst en cultuur van Weimar, van Goethe, van Schiller en de verschrikkingen van Buchenwald, slechts enkele kilometers verderop. Tussen het beeld van Russen als bevrijders en het beeld van Russen als bezetters. Tussen het beeld van Russen als helden en het beeld van Russen als monsters. 

Wat zijn helden? Wie zijn helden? Zijn de helden en bevrijders van vandaag de bezetters en monsters van morgen? Lastig. Veel verder dan dat het vaak een kwestie van perspectief is, kom ik niet.