Zwinger oder Residenzschloss? Beide doen we niet.
Ik wil er niet langer dan twee uur blijven.
Ik ook niet. Ben bang dat er alleen maar ingerichte exposities van oude prullaria zijn en geen interieuren die ik wel leuk vind. Maar ja, we zien wel. We moeten toch iets bezichtigen.
Met de Englische Trappe van 2010 gaan we naar boven. Grappig om met onze bergschoenen over het witte marmer te lopen. Maar aan de andere kant: marmer is ook een rots en een trap een stapeling van stenen. Onze hoogtemeters voor vandaag hebben we binnen.
Renaissanceflügel der Rüstkammer. Als ik ergens een grote hekel aan heb zijn het wapens en munten. Snel er doorheen. Ergens moeten ook oude jurken te zien zijn. Die vind ik wel leuk. En meubels.
Whow! Paarden!
Zo ernstig dat Valentino al dood is. Kon ik ook zo’n mooi pak voor hem maken. Die harnassen, lijkt me zo onmogelijk om daarin paard te rijden en ook nog te vechten… Rare bitten. En die teugels! Totaal onpraktisch… Kan je je voorstellen hoeveel lawaai het allemaal maakte? Da’s grappig…
Moet ik me verder in verdiepen. Weet jij er eigenlijk iets van? Met jouw historische achtergrond? Nee, niks, ik weet eigenlijk niks van geschiedenis. Niet verder vertellen svp.
Schmalkaldic war! Wat een bizarre naam. Wat een bizar beeld! Wat een chaos! Wat een samenraapsel van onderdelen. Vind ik erg leuk.
Nog meer paarden… Vind je historische weetjes leuk en heb je twee uur over: lees en kijk verder. Anders doe iets anders leuks.
Als aanhanger van het gedachtegoed der Reformatie was Maurits van Saksen (1521-1553) een sterke tegenstander van keizer Karel V. Tevens was hij een handige manipulator door tegelijkertijd ook als trouwe vazal aan de zijde van de keizer te strijden tegen onder meer de Ottomanen en Frankrijk. Hij koesterde een persoonlijke afkeer tegen zijn verre neef Johan Frederik, de Saksische keurvorst, en aasde op diens keurvorstelijke hoogwaardigheid; daarom koos hij de keizerlijke zijde in de strijd tegen het Schmalkaldisch Verbond in 1547. Het bezorgde hem (voor een tijd) de bijnaam de "Judas van Meissen". Hij volgde in 1547 de afgezette Johan Frederik op en verwierf tevens een groot deel van Saksen. In 1552 dwong hij zelfs de keizer tot het Verdrag van Passau, waaruit bleek dat Karel V, ondanks zijn machtspositie, niet in staat was het protestantisme te vernietigen.
Wat een schurk. Smalle valse oogjes, korte hebberige handjes. Is ook maar 32 jaar oud geworden. Vreemd, slechteriken leven meestal lang.
Albrecht Alcibiades was een voormalige bondgenoot van Moritz die aan zijn zijde had gevochten in de Schmalkaldische Oorlog en eind 1552 met succes had bemiddeld tussen hem en de Franse koning Hendrik II. Maar nu bracht Moritz een prinselijke alliantie tot stand, ook met Ferdinand I, tegen Albrecht Alcibiades. Op 9 juli 1553 was er een veldslag bij Sievershausen bij Lehrte, die Moritz won, maar waarbij hij van achteren zo zwaar in de buik werd geschoten dat hij twee dagen later in het kamp stierf. Het lichaam van Moritz werd naar zijn geboorteland Saksen gebracht, maar zijn hart en ingewanden werden begraven in de kerk in Sievershausen. Het kogelgat op heuphoogte is duidelijk te zien op zijn bewaarde harnas, dat sinds 2010 te zien is in de grafkapel van de kathedraal van Freiberg.
Ik zal een lijstje maken met namen van dorpen die we op de terugreis moeten bezoeken. Ik heb er al zeker drie. Leuk, leuk, leuk.
Ter ere van Maurits is in 1591 een Moritzen-monument verwaardigd.
Het toont keurvorst Moritz die het Saksische kroningszwaard overhandigt aan zijn broer August. Achter Moritz staat de Dood met een zandloper in zijn hand. Naast de twee ridders staan hun vrouwen met wapenschilden - Agnes van Hessen en Anna van Denemarken. Agnes draagt weduwekleding en Anna modieuze hofkleding. Boven wordt de Heilige Drievuldigheid vertegenwoordigd door God de Vader met de wereldbol, Jezus Christus als de Man van Smarten met het kruis en de Heilige Geest in de vorm van een duif. Het monument staat op beugels en heeft gedetailleerde inscripties op de zijpanelen ter ere van keurvorst Moritz.
Paul Schumann schreef in 1909 over het Moritz-monument: “Het ontwerp van het monument is niet zonder grootsheid in zijn eenvoud, maar de zorgvuldige uitvoering mist leven en vaart. Het was misschien nog effectiever geweest als het schitterde in de schittering van goud en kleuren, zoals blijkt uit de tekening van de hofschilder Zacharias Wehme uit 1591, die als basis zou dienen voor een uitbreiding van het monument dat niet voltooid was.”
De historische achtergrond van de afbeelding is dat Moritz in 1553 dodelijk gewond raakte in de Slag bij Sievershausen. Aangezien hij geen nakomelingen had, ging de electorale waardigheid over op zijn jongere broer August.
Ten tijde van de dood van Moritz werden de vestingwerken van Dresden uitgebreid. Het Moritz-monument stond oorspronkelijk op de plaats van het fort en toont de voortgang van de bouw op het moment van zijn dood. Dit was op de top van Bastion Hasenberg. Het Moritz-monument werd gerestaureerd en verplaatst in 1818 en 1871 totdat het in 1895 zijn huidige locatie kreeg.
In 2000 werd het Moritz-monument vervangen door een kopie. Het origineel werd vervolgens geplaatst in de kazematten onder de Brühlsche Terrasse, het Museum Festung Dresden. Als gevolg van de overstroming van de Elbe in 2013 werd het monument uit het fort geborgen en geconserveerd. Sinds 2017 maakt het deel uit van een nieuwe permanente tentoonstelling in de Kurfürstensaal van het Dresdense Residenzschloss.
Johan Frederik I (1503-1554) van 1532 tot 1547 keurvorst van Saksen en van 1547 tot aan zijn dood hertog van Saksen.
Wat een engerd. Maar wat lees ik verder. Bijnaam?
De Verschrikkelijke?
Nee.
Scarface?
Nee. De Grootmoedige. Hij bevorderde de Reformatie. Hij consolideerde de evangelische landskerk en in 1539 voerde hij een nieuw consistorie in om het beheer van de kerkgoederen te regelen. Als aanvoerder van het Schmalkaldisch Verbond was hij een leider van de protestanten.
Johan Frederik had weinig politiek talent en was door zijn obesitas en zijn drang naar alcohol lichamelijk benadeeld. Als keurvorst van Saksen gedroeg hij zich eigenzinnig.
Schmalkaldische Oorlog en gevangenschap
Nadat het Schmalkaldisch Verbond het hertogdom Brunswijk-Wolfenbüttel had veroverd en er de Reformatie had doorgevoerd, werden Johan Frederik I en de andere leden van het Verbond op 19 juli 1546 door keizer Karel V in de Rijksban geplaatst. In de daaropvolgende Schmalkaldische Oorlog schaarde zijn neef, de lutheraanse hertog Maurits zich aan de zijde van de keizer en viel het keurvorstendom Saksen binnen. Toen de keizerlijke zijde op 24 april 1547 de Slag bij Mühlberg won, werd Johan Frederik op de Lochauer Heide gevangengenomen. In gevangenschap werd hij door Titiaan geportretteerd.
Het mysterie van het harnas opgelost.
Op 10 mei 1547 werd hij ter dood veroordeeld, maar na het ingrijpen van invloedrijke vorsten zoals zijn neef Maurits werd de veroordeling omgezet in een levenslange gevangenisstraf.
Eerder werd geschreven dat Maurits een afkeer van zijn neef had. Hier klopt dus iets niet.
Ook werd hij afgezet als keurvorst van Saksen en verloor hij het grootste deel van zijn gebieden aan zijn neef Maurits. Voortaan was hij enkel nog hertog van Saksen.
Ondanks zijn nederlagen bleef Johan Frederik optimistisch. Zo liet hij tijdens zijn gevangenschap het jachtslot Fröhliche Wiederkunft bouwen en liet hij de Hogeschool van Jena oprichten.
Keizer Karel V deed ook meermaals het verzoek aan Johan Frederik om het Interim van Augsburg te ondertekenen, maar dit weigerde hij steeds. Hierdoor werd zijn gevangenisstraf steeds verzwaard.
Hertog van Saksen
Na vijf jaar gevangenschap werd Johan Frederik op 1 september 1552 als uitvloeisel van het Verdrag van Passau vrijgelaten. Tijdens zijn laatste levensjaren resideerde hij in Weimar. In 1553 kon hij zijn hertogdom uitbreiden na het overlijden van zijn broer, hertog Johan Ernst van Saksen-Coburg. Toen hij de titel van keurvorst opnieuw begon te gebruiken, kwam hij echter in conflict met zijn neef Maurits.
Aha, hier krijgen ze ruzie. Welke jaar hebben we? 1553. En het slagveld bij Mühlberg? 1547. Niet logisch van Maurits om alles te doen om zijn vijand van de dood te redden. Maar misschien zijn er nog andere redenen voor zijn afkeer.
Op 24 februari 1554 sloot hij samen met keurvorst August van Saksen het Verdrag van Naumburg, waarbij alle strijdpunten tussen de twee vorsten werden opgelost. Hierbij kreeg Johan Frederik enige meierijen in Altenburg toegewezen en werd hem toegestaan om de titel van "geboren keurvorst" te voeren. Op 2 maart 1554 ondertekende hij het verdrag, een dag voor zijn dood.
Johan Frederik werd aan de zijde van zijn echtgenote Sibylla bijgezet in de Stadskerk van Weimar.
Ja jij bent een mooie, zeg! Oeverloos geouwehoer over die Johan Frederik en dan ineens is hij zonder enige verdere uitleg dood, nota bene een dag nadat hij dat verdrag heeft ondertekend! Hoe? Wat? Waarom? Vergiftigd? Vermoord? Maurits die hem een finale en fatale loer heeft gedraaid? Ik vertrouw erop dat ik een dezer dagen alle details te horen krijg.
Ik ga verder graven. Leuk, leuk.
Iets meer dan 500 jaar geleden, op 31 oktober 1517, spijkerde Maarten Luther zijn 95 stellingen aan de deur van de slotkerk te Wittenberg. Daarmee werd er een revolutie in de toenmalige Katholieke kerk veroorzaakt. Deze gebeurtenis wordt nu gezien als het begin van de Reformatie. Keurvorst Johann Friedrich I van Saksen was de beschermheer van Maarten Luther. En nadat Maarten Luther op de rijksdag te Worms voor keizer en vorsten geweigerd had zijn geschriften te herroepen, deden zowel de Paus als de Keizer Maarten Luther in de ban. Deze kerkelijke en wereldlijke ban betekende dat iedereen Maarten Luther ongestraft kon doden en dat niemand hem mocht helpen. Maar keurvorst Johann Friedrich liet Luther na zijn terugkomst van de rijksdag ontvoeren naar het slot de Wartburg bij Eisenach.
Op de Wartburg liet Maarten Luther zijn haren groeien en hij dook onder als jonker Jörg. En op de Wartburg vertaalde Luther in recordtijd de bijbel, tot dan toe alleen beschikbaar in het Latijn, in het Duits. Een historisch zeer belangrijke gebeurtenis, want hiermee werd de bijbel voor het eerst voor veel meer mensen toegankelijk.
Maarten Luther verkreeg veel aanhangers en er ontstond een wereld waarin ook vorsten moesten kiezen tussen het Katholieke en het Protestantse geloof. Uiteindelijk leidde dit alles op 24 april 1547 tot een veldslag tussen het leger van Keizer Karel V en het leger van Keurvorst Johann Friedrich I van Saksen bij Mühlberg an der Elbe. Een veldslag welke Keurvorst Johann Friedrich I van Saksen verloor. Dit met name door het verraad van zijn neef Maurits van Saksen, Lutheraan en oorspronkelijk ook een fel tegenstander van keizer Karel V. De aanvoerders van het zogenoemde Smalkaldisch Verbond, Keurvorst Johann Friedrich en Hertog Ernst van Braunschweig werden gevangen genomen. En Keurvorst Johann Friedrich werd ter dood veroordeeld, een vonnis dat hij tijdens een partijtje schaken te horen kreeg.
Links op het schilderij zien we Keurvorst Johann Friedrich I van Saksen die zijn doodvonnis te horen krijgt, maar uiterlijk onbewogen zijn schaakpartij voorzet. Van de rechter persoon is lange tijd aangenomen dat dit zijn medegevangene Hertog Ernst van Braunschweig zou zijn, inmiddels wordt echter veronderstelt dat het een anonieme Spaanse bewaker is. Vergelijk de afgebeelde personen overigens eens met die van het schilderij van Samuel Blättner.
Het schilderij van Jan Cornelisz Vermeyen is geschilderd in Brussel en bekend is dat Keurvorst Johann Friedrich het zelf, terwijl hij op dat moment nog de gevangene van Karel V was, in opdracht heeft gegeven.
Johann Friedrich werd dus gevangen genomen en ter dood veroordeeld, maar het vonnis werd veranderd in een levenslange gevangenschap. Uiteindelijk was hij 5 jaar de gevangene van Keizer Karel V. In die periode reisde hij als gevangene in het gevolg van Karel V mee door heel Europa. Wel verloor hij een groot deel van zijn Hertogdom Saksen, waaronder onder andere zijn slot Hartenfels bij Torgau en de Universiteitsstad Wittenberg, alsmede de keurvorstelijke rechten aan zijn verraderlijke neef Maurits van Saksen. Maurits werd hiervoor in Saksen "de Judas van Meissen" genoemd.
(Keurvorst is een waarschijnlijk voor velen onbekend begrip. Maar in die tijd was de Keizerkroon niet erfelijk van vader op zoon en de Keurvorsten waren die vorsten welke, na de dood van de vorige keizer, verantwoordelijk waren voor het kiezen van een nieuwe keizer.)
Heel interessant maar nog altijd niets over de reden van zijn dood. Verder zoeken.
Een week na het compromis dat met de Albertijnen was bereikt in het Verdrag van Naumburg, stierf de "geboren" kiezer, wiens loyaliteit aan het geloof, gewetensvolheid, gelijkmoedigheid in de moeilijkste situaties, vasthoudendheid en strikte moraal werden bewonderd door tijdgenoten en nageslacht, terwijl zijn politieke capaciteiten bleef omstreden.
Een week! Net was het een dag! Tegenstrijdig. Nog meer reden om dieper te zoeken.
Mijn batterij is bijna leeg. Ik geef het even op.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten